18.09.2013

İ

İbdima : İptida, evvela, ilkin, önce.
İbig : Köşe, kenar, uç, etek kısmı.
          – Bir iboondan ben tuttum bir iboondan da o.
İbik : Köşe, kenar, uç, etek kısmı.
          – Bir iboondan ben tuttum bir iboondan da o.
İbili : Tepeli toygar, ibibik. (Latince: Galerida cristata) Yazıda yaşar. Cıvcıktan büyük, kepezli bir kuş.
İdare lambası : İptidai bir aydınlatma aracı.
İd dirsâ : Gözde çıkan bir tür yara. Arpacık.
İeşmek : Boy ölçüşmek, yarışmak. Birbirini söz ile çekememe.
          – Şu ufacık çocaa bakele! Beninen ieşiyo.
İgrah gelmek : Bıkmak, iğrenmeyi de içeren bir kelime.
          – Osandım, igrah geldim bu herifin elinden.
İkide boyl : İkide bir.
          – İkide boyl gelip durma ha!
İkoon : İki gün.
          – Boonküünen ikoon olucu. (Bugünki günle iki gün olacak.)
İkoyl : İkinci kez. İki kez. İki kere
          – İkoyl oldu gene gelmedi.
İkrah : Tiksinme, iğrenme.
İkrah gelmek : Bıkmak, tiksinmek, iğrenmek.
          – Osandım, ikrah geldim bu herifin elinden.
İlastik: Lastik
İleğen, ilân) : Leğen.
İlenger : Lenger, pilav konan yayvan bakır kap.
İleri : Önceden, evvel. “İleri bayramda geldiydi.”
İlerlek : İleri, sonra. “Az irellekte ağacın altında.”
İlimon: Limon
İmi timi kalmamak : Kayıplara karışmak.
İnne: İğne.
İnnelemek : Fasulyenin çiçekten meyveye geçme evresi. Ürün 3-5 mm uzunluğunda ve görünümü iğne şeklindedir. “Fasulyeler innelemeye başladı.”
İnnelik : Yusufcuk böceği, pervane. (Su kenarlarında yaşayan bir böcek). İnleliğin yavrusu kurtçuk şeklinde olup durgun suyun içinde yaşar. Tek besin kaynağı ise sivrisineğin larvalarıdır. İnnelik çoksa sivrisinek az demektir.
İntil olmak : Sinirlenmek, fitil olmak.
İpi boşanmak : Hayvanın bağlı bulunan ip kendiliğinden çözülmek.
İrançeya kalmak : İğrenç bir duruma maruz kalmak, iğrenmek.
İrbehem: İbrahim
İrecep: Recep
İredo : Radyo.
İrellek : İleri, sonra. “Az irellekte ağacın altında.”
İremzi: Remzi
İresim: Resim
İrişgin : Et sucuğu.
İrişkin : Et sucuğu.
İskele çiçeği : Bir tür çiçek.
İskembe: Küçük tahta oturak.
İsmayil: İsmail
İsnân (İsneyin) : Pazartesi. "İsneyin, Arapçada Pazartesi anlamındadır."
          Biz küçükken bizleri korkutmak için, “Bugün İsnân günü sırtlanlar dolaşıyor ha!” derlerdi.
İsnântesi (İsneyintesi) : Salı
İstanbul makası gibi cirp cirp kesmek : Çok bilmiş, atıp tutan. “İstanbul makasoomu cirp cirp”.
İş beşirlemek: Olumsuz manada bir şeyi becermek, başarmak.
İşini küncülemek : Bir işi halletmek.
          –O işini küncüledi.
İt balığı : Payas Çayında bulunan bir balık çeşidi.
          – Çaydaki diğer balıklar; Çay balığı, Kaya balığı ve Yılan balığıdır.
İt demirci dükkanından ne götürür : Birinin yaptığı bir eylemin masumiyetine verilen cevap.
          – Sen o çocuğu tanımıyon mu Ali Ağa. İt demirci düggeninden ne götürür ki!
İteği : Üzerinde yuka ekmek yapılan, un elenen pamuk dokumadan büyük sofra.
İtâ : Üzerinde yuka ekmek yapılan, un elenen pamuk dokumadan büyük sofra.
İt dirseği : Gözde çıkan bir tür yara. Arpacık.
İt gülü : Yaban gülü, sarmaşık gülü, kuş burnu.
İt karı: Kırağı
İte kesmek : Denilen hiçbir şeyi yapmamak.
          – Aynı bir ite kesik.
İt kılı kırkmak : Yoksulluktan geçim için başkalarının dönüp bakmadığı en ufak şeyleri bile yapmak.
İt osuruğu çam sakızı : Boş işlerle uğraşanlar için söylenen bir söz.
İvek: Sırt, yamaç, yan. (Lohan –Gaziantep)
İveklemek : Toplamak. Portakaları apalından ivekleyiver.
İvez : Sivrisineğe benzer bir sinek türü.
İyâ : Eğe.
İyicene : İyiden iyiye.
İyicemene : İyiden iyiye.